Pse disa njerëz nuk kanë kurrë karies?

Pse disa njerëz nuk kanë pothuajse kurrë karies, ndërsa të tjerët luftojnë vazhdimisht me të?

Një person mund të hajë ëmbëlsira çdo ditë dhe të mos ketë pothuajse asnjë problem me dhëmbët. Ndërkohë, dikush tjetër që i lan rregullisht dhëmbët dhe kujdeset për higjienën orale mund të përballet vazhdimisht me karies.

A është kjo thjesht çështje fati?

Përgjigjja është jo. Shëndeti i dhëmbëve ndikohet nga shumë faktorë që veprojnë së bashku. Higjiena është shumë e rëndësishme, por nuk është e vetmja pjesë e historisë.

Bakteret janë “fajtori” i vërtetë

Vetë sheqeri nuk e dëmton drejtpërdrejt dhëmbin. Problemi fillon kur bakteret që jetojnë natyrshëm në gojë ushqehen me sheqernat dhe prodhojnë acide.

Këto acide sulmojnë smaltin, shtresën mbrojtëse të dhëmbit. Nëse ky proces përsëritet shpesh dhe smalti nuk ka kohë të rikuperohet, fillon të formohet kariesi.

Prandaj nuk ka rëndësi vetëm sa sheqer konsumoni, por edhe sa shpesh e konsumoni gjatë ditës.

Pështyma është mbrojtësi i heshtur i dhëmbëve

Shumë pak njerëz e dinë se pështyma është një nga mekanizmat më të rëndësishëm mbrojtës të organizmit.

Ajo:

• neutralizon acidet;
• ndihmon në pastrimin e mbetjeve ushqimore;
• përmban minerale që ndihmojnë në riparimin e fazave të hershme të dëmtimit të smaltit.

Personat që prodhojnë më pak pështymë, për shkak të medikamenteve, dehidratimit ose gjendjeve të caktuara shëndetësore, mund të kenë rrezik më të lartë për karies.

Gjenetika ka ndikimin e saj

Edhe pse nuk përcakton gjithçka, gjenetika mund të ndikojë në disa karakteristika të rëndësishme.

Tek disa njerëz, smalti është natyrshëm më rezistent. Tek të tjerë, forma e dhëmbëve krijon brazda më të thella ku grumbullohen më lehtë bakteret dhe mbetjet ushqimore.

Edhe përbërja e pështymës ndryshon nga një person te tjetri, duke ndikuar në mënyrën se si goja mbrohet nga acidet.

Nuk ka rëndësi vetëm çfarë hani, por edhe sa shpesh

Imagjinoni dy persona që konsumojnë të njëjtën sasi çokollate.

I pari e ha menjëherë pas drekës.

I dyti ha nga një copë çdo 30 minuta gjatë gjithë pasdites.

Edhe pse sasia totale është e njëjtë, dhëmbët e personit të dytë ekspozohen ndaj acideve për një kohë shumë më të gjatë. Kjo rrit ndjeshëm mundësinë e zhvillimit të kariesit.

Në shumë raste, frekuenca e konsumit është më e rëndësishme sesa sasia.

Higjiena orale nuk matet vetëm me kohën

Larja e dhëmbëve dy herë në ditë është një zakon i mirë, por mënyra se si kryhet ka po aq rëndësi.

Pastrimi i sipërfaqeve të vështira për t’u arritur, përdorimi i fillit dentar dhe kujdesi për zonat midis dhëmbëve mund të bëjnë një ndryshim të madh.

Nëse pllaka bakteriale mbetet për periudha të gjata, ajo vazhdon të prodhojë acide edhe nëse dhëmbët lahen rregullisht.

Fluori ndihmon më shumë sesa mendojnë shumica

Fluori forcon smaltin dhe e bën atë më rezistent ndaj sulmeve të acideve.

Pasta e dhëmbëve me fluor dhe uji i fluorizuar në disa vende kanë kontribuar ndjeshëm në uljen e rasteve me karies gjatë dekadave të fundit.

Mosha ndryshon gjithçka

Fëmijët janë më të prirur ndaj kariesit sepse smalti i dhëmbëve të sapodalë nuk është ende plotësisht i maturuar.

Me kalimin e viteve, mund të shfaqen sfida të tjera, si tërheqja e mishrave të dhëmbëve, ulja e prodhimit të pështymës ose konsumimi i sipërfaqeve dentare, të cilat ndikojnë në mënyra të ndryshme në shëndetin oral.

A do të thotë kjo se disa njerëz janë “imunë” ndaj kariesit?

Jo.

Edhe personat që nuk kanë pasur kurrë karies mund ta zhvillojnë atë nëse ndryshojnë zakonet e tyre, dieta, higjiena ose gjendja e përgjithshme shëndetësore.

Nga ana tjetër, dikush që ka pasur karies në të kaluarën mund të ulë ndjeshëm rrezikun duke përmirësuar kujdesin oral dhe stilin e jetesës.

Përfundim

Shëndeti i dhëmbëve nuk varet nga një faktor i vetëm. Ai është rezultat i një kombinimi mes baktereve, ushqimit, higjienës, pështymës, gjenetikës dhe zakoneve të përditshme.

Kjo është arsyeja pse dy njerëz me stile jetese që duken të ngjashme mund të kenë përvoja krejtësisht të ndryshme me kariesin.

Më shumë sesa të kërkojmë “sekretin” e dhëmbëve të shëndetshëm, është më e dobishme të kuptojmë se kujdesi i vazhdueshëm dhe zakonet e mira kanë ndikimin më të madh në afatgjatë.