Trained to care, untrained to share

Dentistët janë trajnuar të kujdesen për pacientin. Por kush i ka trajnuar të komunikojnë atë që dinë?

Një dentist kalon vite në universitet, specializime, kurse dhe trajnime profesionale. Mëson të diagnostikojë, të planifikojë trajtime, të menaxhojë komplikacione, të njohë materiale, teknika dhe protokolle të reja. Me kalimin e viteve, investimi në dije vazhdon dhe eksperienca klinike rritet.

Por ekziston një aftësi që sot po bëhet gjithnjë e më e rëndësishme dhe që rrallëherë është pjesë e edukimit tradicional të një dentisti: si t’ia komunikojë publikut atë që di.

Kjo është pikërisht ideja pas studimit të publikuar në Frontiers in Oral Health me titullin provokues “Trained to care, untrained to share”. Autorët analizuan literaturën mbi përdorimin e social media në dentistri dhe një nga përfundimet kryesore ishte i qartë: ndërsa platformat digjitale janë bërë pjesë e rëndësishme e edukimit të pacientëve, zhvillimit profesional dhe komunikimit në dentistri, trajnimi formal për përdorimin e tyre vazhdon të jetë i kufizuar.

Studimi analizoi 531 publikime shkencore dhe konstatoi një rritje prej 412% të kërkimit mbi social media në dentistri midis viteve 2015 dhe 2024. Megjithatë, vetëm 7% e literaturës së analizuar vlerësonte programe formale edukimi mbi përdorimin e social media.

Pra kemi një paradoks interesant: dentistria është online, pacientët janë online, por edukimi i dentistëve për mënyrën se si duhet të komunikojnë online ende nuk ka ecur me të njëjtin ritëm.

Pacienti yt është tashmë online

Mënyra se si pacientët marrin informacion për shëndetin oral ka ndryshuar. Një pjesë e komunikimit që dikur ndodhte vetëm brenda klinikës, sot fillon shumë më herët.

Pacienti kërkon informacion në Google, shikon një video në Instagram ose TikTok, dëgjon eksperiencën e një pacienti tjetër, lexon komente, krahason klinika dhe sheh rezultate trajtimesh. Shpesh ai krijon një perceptim për një trajtim ose për një profesionist përpara se të ketë bërë vizitën e parë.

Në review-n e publikuar nga Taymour dhe kolegët, pacientët ishin fokusi i 226 prej 531 studimeve të analizuara. Temat kryesore përfshinin ndërgjegjësimin për shëndetin oral, keqinformimin online dhe ndikimin e social media në vendimmarrjen e pacientëve dhe zgjedhjen e klinikës dentare.

Kjo ndryshon mënyrën se si duhet ta shohim komunikimin online. Për një profesionist shëndetësor, Instagrami nuk është domosdoshmërisht vetëm një kanal marketingu. Mund të jetë edhe një hapësirë edukimi.

Problemi nuk është se dentistët nuk kanë çfarë të thonë

Në fakt, një dentist ka potencialisht qindra tema për të cilat mund të flasë.

Pse gjakosin mishrat? Kur duhet të bëhet vizita e parë dentare e një fëmije? A duhet trajtuar një dhëmb qumështi nëse gjithsesi do të bjerë? Çfarë ndryshimi ka mes aparatit fiks dhe maskerina-ve transparente? A janë implantet dentare zgjidhja e duhur për çdo pacient? Pse një dhëmb mund të ketë problem edhe kur nuk dhemb? Çfarë duhet të dijë një pacient përpara se të bëjë zbardhimin e dhëmbëve?

Të gjitha këto janë pyetje që ekzistojnë çdo ditë në mendjen e pacientëve.

Problemi është se të dish përgjigjen dhe të dish ta komunikosh përgjigjen janë dy aftësi të ndryshme.

Një profesionist mund ta kuptojë në mënyrë perfekte biologjinë, diagnozën dhe trajtimin e një problemi, por kjo nuk do të thotë automatikisht se di ta shpjegojë atë në 30 sekonda, në një carousel me gjashtë slide apo në një tekst që një pacient pa njohuri mjekësore mund ta kuptojë.

Pikërisht këtu hyn një kompetencë që do të bëhet gjithnjë e më e rëndësishme për profesionistin modern: digital literacy.

Kjo nuk do të thotë të dish të bësh video virale apo të ndjekësh çdo trend të ri në Instagram. Do të thotë të jesh në gjendje ta marrësh ekspertizën profesionale dhe ta transformosh në informacion të saktë, etik, të kuptueshëm dhe të dobishëm për publikun.

Sepse nëse profesionistët nuk flasin, dikush tjetër do të flasë

Kjo është ndoshta arsyeja më e rëndësishme pse dentistët duhet ta marrin seriozisht komunikimin digjital.

Interneti nuk e toleron boshllëkun e informacionit. Nëse një pacient kërkon një përgjigje, dikush do t’ia japë.

Pyetja është: kush?

Mund të jetë një specialist me vite eksperiencë. Mund të jetë një klinikë që publikon informacion të verifikuar. Por mund të jetë gjithashtu një influencer, një video virale pa burime, një reklamë e ekzagjeruar ose dikush pa ekspertizën e nevojshme profesionale.

Studimi i Frontiers in Oral Health evidenton pikërisht këtë anë të problemit. Krahas mundësive që ofron social media, autorët identifikojnë shqetësime të rëndësishme lidhur me privatësinë e pacientëve, sjelljen joprofesionale dhe misinformation. Review raporton gjithashtu se vetëm një pjesë e vogël e përmbajtjeve të analizuara në disa fusha kishte mbështetje të qartë faktike; për shembull, në një analizë të përmbajtjes për implantet në Instagram, 42% e materialit ishte prodhuar nga profesionistë dentarë, por vetëm 27% e përmbajtjes kishte pretendime të mbështetura faktikisht.

Kjo na çon në një përfundim të rëndësishëm: zgjidhja nuk është që profesionistët të largohen nga social media.

Zgjidhja është që profesionistët e mirë të komunikojnë më mirë në social media.

Jo domosdoshmërisht të bëhen më viralë. Të bëhen më të dobishëm.

Mos posto vetëm çfarë bën. Shpjego çfarë di.

Nëse shohim profilet e shumë klinikave dentare, një pjesë e madhe e përmbajtjes vazhdon të ndërtohet rreth rezultateve klinike, fotografive “before & after”, teknologjive të reja, ambienteve të klinikës ose ofertave të trajtimeve.

Të gjitha këto kanë vendin e tyre. Por një profil profesional mund të bëjë shumë më tepër.

Një fotografi e një rasti klinik tregon çfarë ke bërë. Një shpjegim i mirë tregon çfarë di.

Në vend që të publikosh vetëm një rast me implante, mund të shpjegosh se cilët faktorë analizohen përpara se një pacient të konsiderohet kandidat për implante. Në vend që të publikosh vetëm një rezultat ortodontik, mund të shpjegosh pse jo çdo pacient është kandidat për të njëjtën metodë trajtimi. Në vend që të tregosh vetëm një buzëqeshje pas zbardhimit, mund të shpjegosh pse rezultatet ndryshojnë nga një pacient te tjetri.

Madje, një nga format më të forta të autoritetit profesional është të shpjegosh edhe kur një trajtim nuk duhet bërë.

Kjo e ndryshon perceptimin e profilit. Ai nuk është më vetëm një katalog shërbimesh. Fillon të bëhet një burim informacioni.

Dhe në afat të gjatë, informacioni i dobishëm ndërton diçka që një reklamë e vetme e ka shumë më të vështirë ta ndërtojë: besimin.

Social media nuk është vetëm marketing

Këtu duhet të ndryshojë edhe mënyra se si profesionistët e shëndetit e perceptojnë praninë online.

Një dentist që shpjegon pse gjakosja e mishrave nuk duhet neglizhuar nuk është thjesht duke bërë marketing.

Një ortodont që shpjegon ndryshimin mes alternativave të trajtimit nuk është thjesht duke promovuar klinikën.

Një pedodont që i shpjegon një prindi pse dhëmbët e qumështit kanë rëndësi nuk është thjesht duke krijuar “content”.

Ai po transferon njohuri profesionale nga klinika drejt publikut.

Vetë literatura e analizuar në studimin e Frontiers e vendos edukimin e pacientëve, komunikimin profesional, edukimin e vazhdueshëm dhe promovimin e shëndetit oral ndër përdorimet kryesore të social media në dentistri. Autorët argumentojnë se fokusi duhet të zhvendoset nga pyetja “në cilën platformë janë dentistët?” drejt pyetjes “si po komunikojnë aty?” — në mënyrë etike, edukative dhe transparente.

Ky është një ndryshim shumë më i madh sesa duket.

Dhe tani kemi AI

Sot ekziston edhe një ndryshim tjetër që mund ta zvogëlojë ndjeshëm pengesën mes ekspertizës dhe komunikimit: inteligjenca artificiale.

Një dentist nuk ka më nevojë të jetë copywriter për të strukturuar një ide. Mund t’i kërkojë një mjeti si ChatGPT të marrë një temë profesionale dhe ta transformojë në një strukturë të përshtatshme për pacientët.

Për shembull:

“Shpjego për një pacient pa njohuri mjekësore pse gjakosja e vazhdueshme e mishrave nuk duhet neglizhuar. Krijo një carousel Instagram me 6 slide, përdor gjuhë të thjeshtë, mos diagnostiko dhe përfundo duke shpjeguar kur duhet konsultuar dentisti.”

Brenda pak sekondash mund të krijohet një strukturë fillestare.

Por këtu duhet bërë një dallim shumë i rëndësishëm: AI mund të ndihmojë dentistin të komunikojë ekspertizën e tij; nuk duhet të zëvendësojë ekspertizën e dentistit.

Informacioni mjekësor duhet kontrolluar përpara publikimit. Konteksti klinik duhet respektuar. Pretendimet duhet verifikuar. Pacientët nuk duhet diagnostikuar përmes një postimi dhe trajtimet nuk duhet të paraqiten sikur kanë të njëjtin rezultat për çdo individ.

Në këtë mënyrë, AI bëhet një mjet komunikimi, jo një burim autoriteti klinik.

Një aftësi e re për dentistin modern

Studimi “Trained to care, untrained to share” ngre në fund një pyetje që shkon përtej Instagramit.

Nëse një pjesë gjithnjë e më e madhe e komunikimit mes profesionistëve dhe publikut po ndodh online, a duhet që edukimi mbi komunikimin digjital, etikën, privatësinë dhe misinformation të bëhet pjesë e formimit profesional?

Autorët argumentojnë se po. Ata theksojnë nevojën për një integrim më të strukturuar të edukimit mbi social media dhe profesionalizmin digjital në programet dentare, pikërisht për të ndihmuar profesionistët të përdorin këto platforma pa cenuar etikën, privatësinë apo besueshmërinë profesionale.

Dhe ndoshta kjo është mënyra më e mirë për ta parë të gjithë këtë.

Dentisti i së ardhmes nuk duhet të jetë influencer.

Nuk duhet të kërcejë përpara kamerës. Nuk duhet të ndjekë çdo trend. Nuk duhet as të publikojë çdo ditë.

Por duhet të dijë të komunikojë.

Sepse pacientët janë online. Pyetjet e tyre janë online. Misinformation është online. Vendimet e tyre ndikohen gjithnjë e më shumë nga ajo që shohin online.

Prandaj edhe ekspertiza duhet të jetë aty.

You were trained to care. Now learn to share.

Jo për të bërë më shumë zhurmë.

Jo vetëm për të marrë më shumë followers.

Por sepse në një botë ku informacioni shëndetësor udhëton çdo ditë nëpër ekrane, të komunikosh mirë atë që di është gjithashtu një formë kujdesi ndaj pacientit.

DSHM — Informacion. Edukim. Mjete për dentistët shqiptarë.