Written by Dentistët Shqiptarë
Tapat e shërimit janë pjesë të përkohshme që vendosen mbi implantet dentare për të udhëhequr shërimin dhe formësimin e mishrave përreth tyre. Ato përgatitin indet e buta për fazën kur do të vendoset kurora, ura ose restaurimi tjetër përfundimtar.
Për shumë pacientë, shfaqja e një pjese të vogël metalike mbi mishra ngre pyetje: A është ky vetë implanti? Pse nuk vendoset menjëherë dhëmbi? A është normale që tapa të duket? Dhe çfarë duhet bërë nëse ajo lëviz?
Kuptimi i kësaj faze e ndihmon pacientin të ndjekë trajtimin me më shumë qartësi. Megjithëse të vogla në përmasa, tapat e shërimit kanë një rol të rëndësishëm në mënyrën se si mishrat përshtaten rreth restaurimit të ardhshëm.
Në terminologjinë profesionale, tapat e shërimit njihen si “healing abutments” ose formues gingivarë. Ato lidhen me implantin dhe zakonisht dalin pak mbi nivelin e mishrave, duke mbetur të dukshme në gojë.
Shumë prej tyre prodhohen nga titani ose lidhje titani. Ekzistojnë edhe variante prej zirkonie dhe materiale të tjera të përshtatshme për përdorimin përkatës. Zgjedhja e materialit dhe e modelit varet nga sistemi i implantit dhe plani i trajtimit.
Për të kuptuar vendin e tyre në trajtim, është e dobishme të dallohen pjesët kryesore:
| Pjesa | Roli kryesor |
|---|---|
| Implanti dentar | Vendoset brenda kockës dhe zëvendëson funksionin e rrënjës së dhëmbit. |
| Vida mbuluese | Mbyll lidhjen e implantit kur ai lihet të shërohet i mbuluar nga mishrat. |
| Tapa e shërimit | Del përmes mishrave dhe udhëheq formësimin e tyre gjatë shërimit. |
| Abatmenti protetik | Shërben si pjesë lidhëse ose mbështetëse për restaurimin, sipas sistemit të përdorur. |
| Kurora dentare | Është pjesa që zëvendëson dhëmbin e dukshëm. |
Pra, pjesa metalike që pacienti sheh mbi mishra mund të jetë tapa e shërimit, ndërsa trupi i implantit ndodhet brenda kockës.
Kurora e ardhshme duhet të dalë përmes mishrave në një mënyrë që përputhet me anatominë dhe planin protetik. Tapa krijon një formë rreth së cilës indet e buta mund të shërohen.
Ky proces ndihmon në krijimin e profilit të daljes së restaurimit, i njohur profesionalisht si “emergence profile”. Me fjalë të thjeshta, bëhet fjalë për mënyrën se si dhëmbi artificial del nga mishrat.
Kur tapa del përmes mishrave, ajo mban të hapur kalimin drejt lidhjes së implantit. Kjo i mundëson dentistit të vazhdojë më pas me procedurat protetike, sipas planit të përcaktuar.
Formësimi i mishrave është pjesë e përgatitjes për kurorën përfundimtare. Megjithatë, tapa nuk e përcakton e vetme rezultatin estetik. Pozicioni i implantit, kocka, trashësia e mishrave dhe forma e restaurimit kanë gjithashtu rëndësi.
Në disa raste, pas tapës përdoret një kurorë e përkohshme për të përpunuar më tej konturin e indeve.
Këtu duhen dalluar dy procese.
Osteointegrimi është lidhja biologjike që krijohet ndërmjet kockës dhe sipërfaqes së implantit. Ndërsa tapa e shërimit merret kryesisht me organizimin dhe shërimin e indeve të buta mbi implant.
Këto procese janë të lidhura me të njëjtin trajtim, por nuk janë e njëjta gjë. Prania e një tape dhe pamja e mirë e mishrave nuk tregojnë, të vetme, se implanti është gati për përtypje.
Gatishmërinë për vendosjen dhe ngarkimin e restaurimit e vlerëson dentisti. Pacienti nuk duhet ta “provojë” implantin duke ushtruar presion mbi tapë ose duke kafshuar ushqime të forta.
Tapat mund të vendosen në momente të ndryshme.
Në trajtimin me një fazë kirurgjikale, tapa mund të lidhet me implantin gjatë së njëjtës ndërhyrje kur vendoset implanti. Ajo mbetet e dukshme mbi mishra gjatë shërimit.
Në trajtimin me dy faza kirurgjikale, implanti fillimisht mbulohet nga mishrat. Më vonë, dentisti kryen një ndërhyrje të vogël për ta zbuluar dhe vendos tapën e shërimit.
Zgjedhja bëhet sipas kushteve klinike, kompleksitetit të ndërhyrjes dhe nevojës për mbrojtjen e zonës. Fakti që një pacient e ka tapën që ditën e parë, ndërsa një tjetër e merr më vonë, nuk tregon vetvetiu se njëri trajtim është më i mirë.
Vendosja kryhet nga dentisti me instrumentet përkatëse dhe me një komponent të përshtatshëm për sistemin e implantit.
Kur implanti është i mbuluar nga mishrat, nevojitet zbulimi i tij përmes një procedure të vogël, zakonisht me anestezi lokale. Më pas vendoset komponenti që do të udhëheqë shërimin e mishrave.
Dentisti zgjedh lartësinë, gjerësinë dhe formën e tapës sipas indeve përreth dhe restaurimit të planifikuar. Komponentët kanë përmasa dhe lidhje të ndryshme; për këtë arsye nuk mund të përdoret çfarëdo tape mbi çfarëdo implanti.
Vendosja dhe shtrëngimi duhet të ndjekin udhëzimet e sistemit përkatës. Kjo është një procedurë profesionale, jo një veprim që pacienti mund ta kryejë në shtëpi.
Jo. Ekzistojnë tapa me diametra, lartësi dhe forma të ndryshme.
Modelet standarde përdoren në shumë situata klinike. Në raste të tjera mund të zgjidhen komponentë anatomikë ose të personalizuar, për të përshtatur më mirë konturin e indeve me dhëmbin që do të zëvendësohet.
Për shembull, forma e nevojshme në zonën e një dhëmbi të përparmë nuk është domosdoshmërisht e njëjtë me atë në zonën e një dhëmballe. Disa sisteme ofrojnë edhe komponentë që përfshijnë veçori për skanim digjital.
Kjo nuk do të thotë se çdo pacient ka nevojë për një tapë të personalizuar. Zgjedhja duhet të ketë një arsye klinike dhe të lidhet me objektivin e trajtimit.
Nuk ka një afat të vetëm për të gjithë pacientët. Koha varet veçanërisht nga momenti kur është vendosur tapa.
Nëse vendoset gjatë operacionit fillestar, ajo mund të qëndrojë gjatë periudhës kur implanti po lidhet me kockën. Nëse vendoset pas kësaj periudhe, pritja lidhet më shumë me shërimin dhe përgatitjen e mishrave për punën protetike.
Shërimi fillestar i mishrave shpesh ndodh brenda një ose dy javësh, por kjo nuk do të thotë se indet janë gjithmonë gati për restaurimin përfundimtar. Lidhja e implantit me kockën zakonisht kërkon disa muaj dhe mund të zgjasë më shumë në raste të caktuara.
Afati i kurorës vendoset pas kontrollit klinik, jo vetëm sipas numrit të ditëve që ka kaluar pacienti me tapën.
Përvoja ndryshon sipas procedurës së kryer. Kur nevojitet ndërhyrje në mishra, anestezia lokale përdoret për të kontrolluar dhimbjen gjatë trajtimit.
Pas procedurës mund të ketë ndjeshmëri, shqetësim ose ënjtje të kufizuar. Nëse tapa është vendosur bashkë me implantin, shqetësimet mund të lidhen edhe me ndërhyrjen kirurgjikale në tërësi.
Barnat kundër dhimbjes duhet të përdoren sipas udhëzimit të dentistit dhe duke marrë parasysh gjendjen shëndetësore të pacientit. Dhimbja që përkeqësohet, në vend që të qetësohet, kërkon kontakt me klinikën.
Zona duhet të mbahet e pastër, por pastrimi duhet të përshtatet me fazën e shërimit. Menjëherë pas kirurgjisë, dentisti mund të kërkojë shmangien e furçimit drejtpërdrejt mbi plagë për një periudhë të caktuar.
Kur lejohet, pastrimi bëhet butësisht me mjetet e rekomanduara. Mos përdorni objekte të mprehta për të larguar ushqimin rreth tapës.
Dentisti mund të rekomandojë përkohësisht një shpëlarës antiseptik. Ai duhet përdorur me shpeshtësinë dhe kohëzgjatjen e këshilluar, pa e zgjatur vetë trajtimin.
Pas ndërhyrjes mund të këshillohen ushqime të buta. Tapa nuk është dhëmb përtypës dhe zona duhet mbrojtur nga presioni i panevojshëm.
Nëse përdorni protezë të lëvizshme, pyesni dentistin kur mund ta rivendosni. Ajo mund të ketë nevojë për përshtatje që të mos ushtrojë presion mbi zonën e operuar.
Mos u përpiqni ta shtrëngoni ose ta rivendosni vetë. Kontaktoni klinikën sa më shpejt për udhëzim dhe kontroll.
Nëse tapa ka dalë plotësisht nga goja dhe e keni gjetur, ruajeni në një enë të pastër dhe merreni me vete. Mos vendosni objekte ose materiale në hapësirën e mbetur.
Lirimi i tapës nuk do të thotë automatikisht se ka dështuar implanti. Megjithatë, pacienti nuk mund të përcaktojë vetë nëse po lëviz vetëm komponenti i sipërm apo implanti. Kjo kërkon vlerësim profesional.
Nëse komponenti zhduket dhe shoqërohet me mbytje, kollë të menjëhershme ose vështirësi në frymëmarrje, kërkoni menjëherë ndihmë urgjente.
Kontaktoni dentistin nëse shfaqen:
Këto shenja nuk përcaktojnë vetë një diagnozë, por kërkojnë vlerësim. Mos filloni antibiotikë pa udhëzim dhe mos prisni vizitën e radhës nëse simptomat po përkeqësohen.
Kur dentisti vlerëson se implanti dhe indet janë gati, trajtimi vazhdon me marrjen e masës ose skanimin dhe përgatitjen e restaurimit.
Në varësi të rastit, mund të përdoret fillimisht një restaurim i përkohshëm. Tapa hiqet nga dentisti kur procedura e kërkon; në disa sisteme të veçanta, komponenti mund të shërbejë edhe për regjistrimin digjital.
Për pacientin, detyra kryesore gjatë kësaj periudhe është të mbrojë zonën, të ndjekë udhëzimet e higjienës dhe të paraqitet në kontrolle. Edhe pas vendosjes së kurorës, kujdesi vazhdon: implantet dhe indet përreth tyre kanë nevojë për pastrim të rregullt dhe ndjekje profesionale. CUH
Ky artikull i DSHM ka qëllim informues. Udhëzimet individuale për tapën e shërimit, higjienën dhe kohën e vendosjes së kurorës jepen nga dentisti që ndjek trajtimin.
