Written by Dentistët Shqiptarë
Dhëmbët kanë mbijetuar për miliona vite nën tokë, kanë dëshmuar ekzistencën e paraardhësve tanë dhe kanë ndihmuar shkencëtarët të rindërtojnë historinë e jetës. Por si është e mundur që një strukturë kaq e fortë të dëmtohet brenda pak vitesh në gojën e njeriut? Përgjigjja gjendet në një histori që fillon shumë përpara njerëzimit.
Në korrik të vitit 2001, në shkretëtirën Djurab të Çadit, në Afrikën Qendrore, një ekip studiuesish i drejtuar nga paleontologu francez Michel Brunet bëri një zbulim të jashtëzakonshëm.
Nga toka u nxor një kafkë e lashtë, e dëmtuar nga koha, por mjaftueshëm e ruajtur për të treguar karakteristika të rëndësishme anatomike, përfshirë dhëmbët.
Fosili i përkiste një specieje të quajtur Sahelanthropus tchadensis, e cila mendohet të ketë jetuar rreth 6–7 milionë vite më parë.
Zbulimi u publikua në korrik të vitit 2002 në revistën shkencore Nature. Sot, kafka njihet me emrin Toumaï dhe konsiderohet një nga zbulimet e rëndësishme për studimin e origjinës së linjës njerëzore.
Nuk bëhej fjalë për një njeri modern. Megjithatë, karakteristikat e dhëmbëve të saj, veçanërisht përmasat relativisht të vogla të dhëmbëve kaninë, u dhanë studiuesve informacion të vlefshëm për historinë e hershme të homininëve.
Burimi: Smithsonian Institution – Sahelanthropus tchadensis
Por ky zbulim ngre një pyetje.
Si mund të ruhet një dhëmb për miliona vite nën tokë, ndërkohë që një dhëmb në gojën tonë mund të zhvillojë karies brenda një periudhe shumë më të shkurtër?
Për ta kuptuar këtë paradoks, duhet të kthehemi edhe më pas në kohë.
Në vitin 2022, revista shkencore Nature publikoi një studim të rëndësishëm mbi fosilet e zbuluara në provincën Guizhou të Kinës.
Studiuesit identifikuan struktura dentare të një vertebrori primitiv me nofulla, të quajtur Qianodus duplicis, që datonin afërsisht 439 milionë vite më parë.
Këto struktura përfaqësojnë ndër dëshmitë më të hershme të drejtpërdrejta të dhëmbëve te vertebrorët me nofulla.
Kjo do të thotë se historia e dhëmbëve fillon qindra miliona vite përpara shfaqjes së dinosaurëve, gjitarëve dhe, natyrisht, njeriut.
Burimi: Nature, 2022 – The oldest gnathostome teeth
Dhëmbët nuk janë një shpikje e vonshme e biologjisë.
Ata janë një nga strukturat që kanë luajtur rol vendimtar në mënyrën se si kafshët siguronin, kapnin dhe përpunonin ushqimin.
Gjatë historisë së jetës, dhëmbët kanë marrë forma jashtëzakonisht të ndryshme: të mprehtë për shqyerjen e mishit, të gjerë për bluarjen e bimëve, të zgjatur për mbrojtje dhe të specializuar për mënyra të ndryshme ushqyerjeje.
Por pavarësisht ndryshimeve në formë, një karakteristikë mbetet thelbësore: rezistenca e indeve të mineralizuara.
Pikërisht këtu fillon shpjegimi i fortësisë së dhëmbit.
Shpesh dëgjojmë se dhëmbët janë kockat më të forta të trupit.
Në të vërtetë, kjo shprehje nuk është anatomikisht e saktë.
Dhëmbët nuk janë kocka dhe smalti dentar është indi më i fortë i trupit të njeriut.
Një dhëmb është një organ kompleks, i përbërë nga disa inde me veti dhe funksione të ndryshme.
Smalti është shtresa e jashtme që mbulon kurorën e dhëmbit.
Afërsisht 96% e peshës së tij përbëhet nga material mineral, ndërsa pjesa tjetër përfshin ujë dhe përbërës organikë.
Minerali kryesor quhet hidroksiapatit, një përbërje kristalore e pasur me kalcium dhe fosfat.
Kristalet e hidroksiapatitit janë të organizuara në një strukturë që i jep smaltit fortësi të jashtëzakonshme dhe aftësi për t’u përballur me forcat e përtypjes.
Kjo shpjegon pse dhëmbët mund të copëtojnë ushqime relativisht të forta pa u dëmtuar menjëherë.
Megjithatë, fortësia nuk do të thotë paprekshmëri.
Smalti mund t’u rezistojë forcave të konsiderueshme mekanike, por është i ndjeshëm ndaj acideve që shpërbëjnë gradualisht mineralet e tij.
Ekziston edhe një kufizim tjetër biologjik: smalti i maturuar nuk përmban qeliza të gjalla të afta ta rindërtojnë atë pasi është humbur një pjesë e konsiderueshme e strukturës.
Nën smalt ndodhet dentina.
Ajo përbën pjesën më të madhe të strukturës së dhëmbit dhe është më pak e fortë, por më elastike sesa smalti.
Përbërja e dentinës, sipas peshës, është afërsisht:
Dentina ndihmon në shpërndarjen e forcave gjatë përtypjes dhe mbështet smaltin, duke ulur rrezikun e frakturave.
Ajo përmban tubula mikroskopikë që lidhen me indet e brendshme të dhëmbit. Për këtë arsye, ekspozimi i dentinës mund të shoqërohet me ndjeshmëri ndaj të ftohtit, të nxehtit ose stimujve të tjerë.
Në qendër ndodhet pulpa dentare, e pasur me enë gjaku, nerva dhe qeliza.
Ajo merr pjesë në ushqyerjen dhe mbrojtjen biologjike të dhëmbit, si dhe në përgjigjen ndaj dëmtimeve.
Pra, ndryshe nga një objekt i thjeshtë mineral, një dhëmb natyral është pjesë e një sistemi biologjik aktiv.
Sipërfaqja e rrënjës mbulohet nga cementi, një ind i mineralizuar që mundëson lidhjen me ligamentin periodontal.
Ky ligament e lidh dhëmbin me kockën alveolare dhe ndihmon në përballimin dhe shpërndarjen e forcave të kafshimit.
Dhëmbi nuk është thjesht një strukturë e fortë e ngulur në kockë. Ai është pjesë e një sistemi të ndërlikuar që bashkon fortësinë, elasticitetin, ndjeshmërinë dhe mbështetjen.
Përgjigjja është më pak misterioze nga sa duket.
Fortësia mekanike dhe rezistenca ndaj shpërbërjes kimike janë dy veti të ndryshme.
Një material mund të jetë jashtëzakonisht i fortë ndaj presionit dhe njëkohësisht të dëmtohet nga reaksione të caktuara kimike.
Kjo është pikërisht ajo që ndodh me smaltin dentar.
Brenda gojës, dhëmbët ndodhen në një mjedis biologjik dinamik.
Ata janë vazhdimisht në kontakt me pështymën, bakteret, ushqimin, pijet dhe ndryshimet e aciditetit.
Kur konsumojmë sheqerna dhe karbohidrate të fermentueshme, disa prej baktereve të biofilmit dentar i metabolizojnë ato duke prodhuar acide.
Këto acide ulin pH-në në sipërfaqen e dhëmbit dhe mund të shkaktojnë humbjen e mineraleve nga smalti.
Procesi quhet demineralizim.
Në kushte të caktuara, smalti mund të fillojë të humbasë mineralet kur pH-ja bie rreth vlerave 5–5,5. Ky nuk është një prag absolut, sepse ndikohet edhe nga përqendrimi i kalciumit dhe fosfatit në mjedisin përreth.
Pas një vakti, pështyma ndihmon në neutralizimin e acideve dhe rikthimin e mineraleve në sipërfaqen e dhëmbit.
Ky proces quhet remineralizim.
Pra, në gojën tonë zhvillohet vazhdimisht një ekuilibër ndërmjet dy proceseve:
Demineralizimi largon mineralet. Remineralizimi ndihmon në rikthimin e tyre.
Nëse sulmet acide janë shumë të shpeshta dhe humbja e mineraleve mbizotëron për një kohë të gjatë, smalti dobësohet dhe mund të formohet një kavitet kariesi.
Ndërsa nën tokë, pas vdekjes së organizmit, dhëmbi nuk i nënshtrohet më të njëjtit cikël të përsëritur të ushqyerjes, metabolizmit bakterial dhe ekspozimit ndaj sheqernave.
Në kushte të favorshme, përbërja minerale mund të qëndrojë e ruajtur për një kohë jashtëzakonisht të gjatë.
Gjatë fosilizimit, indet mund të pësojnë ndryshime kimike, shkëmbime mineralesh me mjedisin ose procese të tjera që ndikojnë në ruajtjen e tyre.
Megjithatë, jo çdo dhëmb i varrosur mbijeton.
Tokat shumë acide, lagështia, erozioni dhe kushtet e pafavorshme mund t’i shpërbëjnë ose shkatërrojnë dhëmbët.
Fosilet që zbulojmë sot janë, në njëfarë mënyre, shembuj të mbijetesës në kushte të favorshme.
Prandaj një dhëmb fosil nuk është dëshmi se ai është i pashkatërrueshëm. Është dëshmi se indet e tij minerale kanë pasur aftësinë të ruhen, në rrethana të caktuara, shumë më gjatë se shumica e indeve të buta.
Mund të mendojmë se kariesi është një sëmundje moderne, e shkaktuar nga ëmbëlsirat, pijet me sheqer dhe ushqimet industriale.
Por historia arkeologjike tregon se kjo është vetëm një pjesë e së vërtetës.
Në vitin 2014, revista Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) publikoi një studim mbi mbetjet njerëzore të gjetura në Grotte des Pigeons, në Taforalt të Marokut.
Studiuesit analizuan popullsi gjuetarësh dhe mbledhësish që kishin jetuar afërsisht 13.700–15.000 vite më parë.
Rezultati ishte befasues.
51,2% e dhëmbëve të ekzaminuar në denticionet e individëve të rritur paraqisnin karies.
Po, kariesi ekzistonte shumë kohë përpara se industria ushqimore moderne të prodhonte sheqerna të rafinuara në shkallën që njohim sot.
Studiuesit e lidhën prevalencën e lartë të kariesit me konsumimin dhe përpunimin e bimëve të egra të pasura me karbohidrate të fermentueshme.
Burimi: PNAS, 2014 – Earliest evidence for caries and exploitation of starchy plant foods
Ky zbulim ndryshon mënyrën se si e kuptojmë historinë e kariesit.
Njeriu nuk filloi të përjetonte sëmundje dentare vetëm kur u shfaqën karamelet apo pijet e gazuara.
Ai ka qenë i ekspozuar ndaj kariesit gjatë një pjese shumë të gjatë të historisë së tij.
Ndryshimet në dietë, mënyrën e përpunimit të ushqimeve, shpeshtësinë e ngrënies dhe higjienën orale kanë ndikuar në rrezikun e sëmundjeve dentare në periudha të ndryshme.
Në vitin 2015, studiuesit publikuan në Scientific Reports rezultatet e analizës së një dhëmbi njerëzor rreth 14.000-vjeçar, të gjetur në një varr të periudhës së Paleolitit të Vonë në Italinë Veriore.
Dhëmbi, një molar i tretë i poshtëm, paraqiste një kavitet kariesi me gjurmë që sugjeronin ndërhyrje mekanike.
Analizat mikroskopike dhe eksperimentet e kryera nga studiuesit treguan se kaviteti ishte manipuluar me mjete të mprehta prej guri.
Kjo u interpretua si një nga dëshmitë më të hershme të njohura të ndërhyrjes njerëzore për trajtimin e kariesit.
Burimi: Scientific Reports, 2015
Imagjinoni për një moment situatën.
Një njeri që jetonte 14 mijë vite më parë përballej me një problem që ne e njohim ende sot: një dhëmb të dëmtuar nga kariesi.
Ai nuk kishte radiografi, freza moderne, anestezi lokale apo materiale restauruese si ato që përdorin dentistët sot.
Megjithatë, provat sugjerojnë se dikush ishte përpjekur të ndërhynte fizikisht mbi lezionin.
Ky zbulim na kujton se historia e stomatologjisë nuk fillon me klinikat moderne.
Ajo fillon me përpjekjen njerëzore për të kuptuar dhe trajtuar dhimbjen.
Një tjetër zbulim, i publikuar në vitin 2012 në PLOS ONE, dokumentoi një dhëmb rreth 6.500-vjeçar nga Sllovenia, mbi të cilin ishte identifikuar dyll blete.
Studiuesit ngritën mundësinë që dylli të ishte përdorur për të mbuluar një çarje dhe dentinën e ekspozuar, ndoshta për lehtësimin e ndjeshmërisë.
Megjithatë, nuk mund të përcaktohet me siguri nëse dylli ishte vendosur kur individi ishte ende gjallë apo pas vdekjes.
Për mijëra vite, trajtimi i dhëmbëve mbeti kryesisht praktik, i mbështetur në përvojë dhe në mjete të kufizuara.
Në Europën e shekujve të mëparshëm, shumë ndërhyrje dentare kryheshin nga kirurgë, berberë-kirurgë ose persona që kishin mësuar zanatin përmes praktikës.
Por në vitin 1728, kirurgu francez Pierre Fauchard publikoi veprën e tij të rëndësishme Le Chirurgien Dentiste, ou Traité des Dents.
Libri trajtonte anatominë dentare, problemet e dhëmbëve, teknikat operative, restaurimet dhe protezat.
Ai kontribuoi në organizimin e njohurive dentare në një sistem më të plotë profesional.
Për këtë arsye, Pierre Fauchard njihet gjerësisht si babai i stomatologjisë moderne.
Më shumë se një shekull më vonë, në vitin 1840, në Baltimore të Shteteve të Bashkuara, u themelua Baltimore College of Dental Surgery, e njohur si shkolla e parë në botë e dedikuar posaçërisht edukimit universitar stomatologjik.
Burimi: American Dental Association – Dental History
Këto zhvillime shënuan një ndryshim vendimtar.
Nga trajtimet e kufizuara që shpesh përfundonin në heqjen e dhëmbit, stomatologjia nisi të zhvillonte metoda gjithnjë e më të avancuara për ruajtjen, restaurimin dhe zëvendësimin e strukturave dentare.
Sot, një pjesë e rëndësishme e stomatologjisë moderne nuk është thjesht trajtimi i dhëmbëve të dëmtuar, por parandalimi i dëmtimeve përpara se ato të ndodhin.
Ndonjëherë krijohet përshtypja se kafshët e egra kanë dhëmbë të përsosur, megjithëse nuk përdorin furçë dhe pastë dentare.
Por kjo nuk është plotësisht e vërtetë.
Kafshët mund të përjetojnë konsumim të dhëmbëve, fraktura, infeksione, sëmundje periodontale dhe karies.
Shpeshtësia e këtyre problemeve ndryshon në varësi të species, dietës, anatomisë dhe mjedisit.
Një studim i publikuar në vitin 2021, i indeksuar në PubMed, analizoi 339 individë të 11 grupeve taksonomike të primatëve, me gjithsej 7.946 dhëmbë të ekzaminuar.
Studiuesit identifikuan karies në 3,3% të dhëmbëve, me ndryshime të konsiderueshme ndërmjet specieve.
Studimi përfshinte edhe shimpanze dhe gorilla.
Kjo tregon se kariesi nuk është fenomen ekskluzivisht njerëzor.
Burimi: Dental caries in wild primates, 2021
Por bota e kafshëve ofron edhe disa shembuj të jashtëzakonshëm të përshtatjes së dhëmbëve.
Ndryshe nga njeriu, i cili normalisht kalon nga dhëmbët e qumështit te denticioni i përhershëm, peshkaqenët prodhojnë vazhdimisht dhëmbë zëvendësues.
Dhëmbët e tyre janë të organizuar në rreshta. Kur një dhëmb humbet, një tjetër mund të zërë vendin e tij.
Në varësi të species, një peshkaqen mund të prodhojë mijëra, madje dhjetëra mijëra dhëmbë gjatë jetës.
Ky mekanizëm është veçanërisht i rëndësishëm për kafshë që përdorin dhëmbët për kapjen dhe shqyerjen e gjahut.
Edhe elefantët kanë një sistem interesant zëvendësimi.
Gjatë jetës, ata përdorin deri në gjashtë seri dhëmbësh përtypës, të cilët zëvendësohen gradualisht në drejtim horizontal.
Ndërsa dhëmbët e konsumuar largohen, dhëmbët e rinj lëvizin përpara dhe marrin pjesë në përtypje.
Tek shumë brejtës, dhëmbët prerës vazhdojnë të rriten gjatë jetës.
Për këtë arsye, brejtja është një sjellje biologjikisht e rëndësishme, që ndihmon në konsumimin normal të këtyre dhëmbëve.
Natyra paraqet, pra, strategji shumë të ndryshme për të përballuar konsumimin dentar.
Njeriu nuk ka një sistem të vazhdueshëm zëvendësimi të dhëmbëve të përhershëm. Kjo e bën ruajtjen e tyre veçanërisht të rëndësishme.
Kjo pyetje na çon përtej anatomisë dhe stomatologjisë, në një diskutim që prek biologjinë, komunikimin, estetikën dhe besimin.
Nga pikëpamja biologjike, funksioni i dhëmbëve nuk kufizohet vetëm te përtypja.
Dhëmbët luajnë rol në disa procese të rëndësishme të jetës.
Ushqyerja. Dhëmbët prerës ndihmojnë në kafshimin e ushqimit, kaninët në kapjen dhe shqyerjen e tij, ndërsa premolarët dhe molarët në copëtimin dhe bluarjen gjatë përtypjes.
Të folurit. Dhëmbët bashkëpunojnë me gjuhën dhe buzët për formimin e tingujve të caktuar. Për shembull, shqiptimi i tingujve si “f” dhe “v” përfshin kontaktin ndërmjet buzës së poshtme dhe dhëmbëve të sipërm.
Mbështetja e strukturave të fytyrës. Dhëmbët dhe indet përreth kontribuojnë në ruajtjen e funksionit të kafshimit dhe mbështetjen e strukturave të gojës.
Estetika dhe komunikimi social. Dhëmbët ndikojnë në pamjen e buzëqeshjes, shprehjet e fytyrës dhe mënyrën se si paraqitemi gjatë komunikimit.
Një buzëqeshje nuk është thjesht rezultat i lëvizjes së buzëve. Pamja, pozicioni dhe përmasat e dhëmbëve kontribuojnë në karakteristikat individuale të saj.
Por a mund të themi se Zoti i krijoi dhëmbët edhe për estetikë?
Këtu duhet bërë një dallim i rëndësishëm.
Shkenca mund të studiojë funksionet biologjike të dhëmbëve, zhvillimin e tyre dhe historinë evolucionare. Ajo nuk mund të përcaktojë përmes eksperimenteve qëllimin hyjnor të krijimit.
Nga këndvështrimi i besimit, njeriu mund ta shohë këtë ndërthurje të funksioneve si pjesë të urtësisë së krijimit.
Nga këndvështrimi shkencor, është e qartë se dhëmbët marrin pjesë në shumë më tepër procese sesa thjesht përtypja.
Dhe stomatologjia moderne e pasqyron këtë realitet.
Një trajtim cilësor nuk duhet të synojë vetëm dhëmbë që duken bukur, por dhëmbë dhe një sistem oral që funksionojnë shëndetshëm.
Estetika dhe funksioni nuk duhet të jenë kundërshtarë. Në stomatologjinë e mirë, ato duhet të plotësojnë njëra-tjetrën.
Kocka është një ind i gjallë që i nënshtrohet vazhdimisht proceseve të formimit dhe rimodelimit.
Smalti i maturuar, nga ana tjetër, nuk përmban qeliza të afta të prodhojnë përsëri shtresa të reja smalti.
Kjo është një nga karakteristikat më interesante dhe njëkohësisht një nga kufizimet më të rëndësishme të biologjisë dentare.
Kur smalti humbet fizikisht në mënyrë të konsiderueshme, organizmi nuk mund ta rindërtojë atë siç shëron një plagë në lëkurë.
Megjithatë, kjo nuk do të thotë se çdo dëmtim i hershëm është i pakthyeshëm.
Në fazat fillestare të demineralizimit, kur sipërfaqja e dhëmbit ende nuk është shkatërruar, mineralet nga pështyma dhe përdorimi i fluorit mund të ndihmojnë në remineralizim.
Kjo është arsyeja pse diagnostikimi i hershëm ka rëndësi të jashtëzakonshme.
Një lezion fillestar mund të kontrollohet ose të arrestohet përpara se të formohet një kavitet.
Por sapo krijohet një zgavër e vërtetë me humbje të strukturës dentare, remineralizimi i zakonshëm nuk është i mjaftueshëm për të rikthyer formën origjinale të dhëmbit.
Në këto raste mund të nevojitet trajtim restaurues nga stomatologu.
Po. Dhëmbët natyralë mund të ruhen gjatë gjithë jetës, edhe pse kjo nuk mund të garantohet për çdo individ.
Rezistenca e tyre nuk varet vetëm nga përbërja minerale.
Ajo varet edhe nga kontrolli i biofilmit dentar, shpeshtësia e ekspozimit ndaj sheqernave, funksioni i pështymës, shëndeti periodontal, forcat e kafshimit dhe faktorë të tjerë individualë.
Është gjithashtu e rëndësishme të kuptojmë se humbja e dhëmbëve nuk shkaktohet vetëm nga kariesi.
Sëmundjet periodontale mund të dëmtojnë indet që mbështesin dhëmbin, edhe kur kurora e tij është relativisht e ruajtur.
Erozioni acid mund të shkaktojë humbje të smaltit pa qenë i lidhur drejtpërdrejt me kariesin bakterial.
Ndërsa trauma, konsumimi i tepërt dhe forcat e përsëritura mund të kontribuojnë në fraktura dhe dëmtime të tjera.
Për t’i mbrojtur dhëmbët sa më gjatë, rekomandohen disa masa themelore:
Më e rëndësishmja, nuk duhet pritur shfaqja e dhimbjes për të kërkuar kujdes stomatologjik.
Kariesi mund të zhvillohet për një kohë pa shkaktuar simptoma të dukshme.
Smalti është shumë i mineralizuar dhe ka përbërje më të ulët organike sesa kocka. Kjo mund ta bëjë më rezistent ndaj disa proceseve të shpërbërjes pas vdekjes. Megjithatë, ruajtja varet edhe nga kushtet e mjedisit dhe nga proceset e fosilizimit.
Po. Smalti është indi më i fortë i trupit të njeriut. Megjithatë, ai është edhe relativisht i brishtë ndaj forcave që shkaktojnë çarje, veçanërisht kur humbet mbështetjen e dentinës.
Jo. Smalti i humbur fizikisht nuk rigjenerohet natyrshëm. Por demineralizimi në faza të hershme mund të përmirësohet përmes remineralizimit, kur struktura e sipërfaqes është ende e ruajtur.
Po. Studimet arkeologjike kanë identifikuar karies në popullsi që jetuan mijëra vite përpara zhvillimit të industrisë moderne ushqimore.
Po. Kariesi dhe sëmundje të tjera dentare janë dokumentuar te specie të ndryshme, megjithëse shpeshtësia dhe karakteristikat ndryshojnë sipas dietës dhe anatomisë.
Smalti nuk përmban nerva. Në fazat fillestare, kariesi mund të zhvillohet pa dhimbje. Kur dëmtimi përparon drejt dentinës dhe pulpës, rritet mundësia e ndjeshmërisë, dhimbjes ose komplikacioneve.
Miliona vite më parë, organizmat e parë me struktura dentare përdornin dhëmbët për të mbijetuar.
Mijëra vite më parë, njerëzit përpiqeshin të trajtonin dhëmbët e dëmtuar me mjetet që kishin në dispozicion.
Në vitin 1728, Pierre Fauchard ndihmoi në vendosjen e themeleve të stomatologjisë moderne.
Sot, stomatologët përdorin diagnostikim të avancuar, materiale restauruese, teknologji digjitale dhe metoda parandaluese për të ruajtur atë që biologjia e ka ndërtuar me një kompleksitet të jashtëzakonshëm.
Por paradoksi mbetet mbresëlënës.
Dhëmbët mund të mbijetojnë si fosile për miliona vite, duke ruajtur informacion mbi jetën e organizmave të zhdukur, ndërkohë që gjatë jetës janë të ekspozuar ndaj proceseve biologjike dhe kimike që mund t’i dëmtojnë.
Dhe këtu qëndron dallimi thelbësor.
Dhëmbët janë ndërtuar për të qenë të fortë, por jo për të qenë të paprekshëm.
Historia na tregon sa gjatë mund të ruhen. Biologjia na shpjegon pse mund të dëmtohen. Stomatologjia na mëson si t’i mbrojmë.
Sepse qëllimi i kujdesit dentar nuk është vetëm të kemi një buzëqeshje të bukur sot, por të ruajmë sa më gjatë funksionin dhe shëndetin e dhëmbëve natyralë.
DSHM – Dentistët Shqiptarë Media | Edukim, shkencë dhe informacion profesional për shëndetin oral.
